Ad van Pelt
Skip Navigation Links rgels - estauratie Bätz-orgel Woerden

Nieuws over de restauratie van het Bätz-orgel van de Petruskerk te Woerden

Het restauratie van het orgel van de Petruskerk is van start gegaan op 3 september 2018
Op 3 september is de restauratie begonnen. Op deze eerste dag is, door vier medewerkers van de fa. Van Vulpen, het grootste gedeelte van het pijpwerk uit het orgel genomen, zorgvuldig in kisten gelegd (in dekens gewikkeld) en getransporteerd naar de werkplaats van de Gebr. Van Vulpen in Utrecht. Ook is een gedeelte van de windvoorziening gedemonteerd. 
De volgende dagen werden onder meer de vijf blaasbalgen uit het orgel genomen en naar beneden getakeld. Verder zijn weer veel grote pijpen naar beneden gebracht. Voorts is een ander gedeelte van de windvoorziening gedemonteerd. De balgen en orgelpijpen werden eveneens overgebracht naar de werkplaats. Ook werden de beide handklavieren, het pedaalklavier, een flink deel van de windladen en een groot aantal kleine onderdelen gedemonteerd. De windladen (waar we orgelpijpen normaliter op staan) werden gedemonteerd en samen met allerlei andere onderdelen overgebracht naar Utrecht. 
De komende maanden worden de werkzaamheden voortgezet in Utrecht.

Werkzaamheden in september en oktober 2018
In de september is alles zorgvuldig opgeslagen en geordend in de werkplaats van Van Vulpen. 
Er is onder meer aandacht gegeven aan de balgen. Deze zijn voor een gedeelte al van nieuw schapenleer voorzien.
Ook is al veel aandacht besteed aan het verlengen van een deel van het pijpwerk van diverse registers.

De werkzaamheden duren naar alle waarschijnlijkheid tot begin juni 2019.
De restauratie wordt uitgevoerd door de Gebr. Van Vulpen te Utrecht, onder advies van Peter van Dijk en Wim Diepenhorst.
Het Bätz-orgel gaat volledig gerestaureerd worden. De draagkracht en de klank worden teruggebracht in de originele staat zoals J.H.H. Bätz het in 1768 heeft bedoeld. 
Vanaf februari 2019 worden de blaasbalgen, windladen, windkanalen, diverse andere onderdelen en uiteraard ook alle orgelpijpen weer zorgvuldig teruggeplaatst, wordt de mechaniek gecontroleerd, waar nodig gerepareerd en afgeregeld, en kan de stemming en intonatie gaan beginnen. 
Meer informatie : Gebr. Van Vulpen Utrecht    


De bronafbeelding bekijken
Peter van Dijk
Woerden, Peteruskerk, Bätz-orgel<br/><a  data-cke-saved-href="http://oi68.tinypic.com/ba2ht.jpg" href="http://oi68.tinypic.com/ba2ht.jpg" target="_blank">View Raw Image</a>

Restauratie Bätz-orgel Woerden
In de Petruskerk (Hervormde Gemeente Woerden) staat een uniek Bätzorgel met grote cultuur-historische waarde, dat in 1768 is gebouwd door J.H.H. Bätz. Het orgel, bestaat dit jaar ergo 250 jaar. Zoals alles heeft ook dit oude instrument regelmatig zorg en onderhoud nodig. Naast het jaarlijkse klein onderhoud moet er eens in de veertig tot vijftig jaar groot onderhoud plaats vinden.
De laatste keer is dit in 1971 uitgevoerd. De laatste tijd werd het steeds duidelijker dat er weer een restauratie moest plaatsvinden. Voor de windvoorziening, de mechanieken en het pijpwerk is dit zelfs urgent.
Daarom is het College van Kerkrentmeesters van de Hervormde Gemeente, in samenwerking met haar orgeladviseur de heer Peter van Dijk, het afgelopen jaar druk aan de slag geweest met een restauratieplan. De kerkrentmeesters zijn erg verheugd dat de Provincie Utrecht via het Parelfonds ongeveer de helft van de kosten voor haar rekening wil nemen.
In 1971 wist men dat de klank van de frontpijpen aanzienlijk verbeterd zou kunnen worden, maar de technische kennis om dit te afdoende te bereiken ontbrak nog. Inmiddels is de techniek aanzienlijk verbeterd en kunnen de frontpijpen zo hersteld worden, dat de klank volledig teruggebracht kan worden naar de oorspronkelijke situatie en klank uit 1768.

Het majesteitelijke hoofdorgel in de Petruskerk te Woerden staat er na 250 jaar nog net zo bij als toen het opgeleverd werd. Vrijwel al het pijpwerk uit 1768 is nog aanwezig en de materiele 'verbeteringen' die orgelbouwers in de loop van de tijd hebben aangebracht zijn in 1969 door Van Vulpen weer ongedaan gemaakt. Zo heeft Mart Vermeulen in 1911 een derde klavier aangebracht waarvan de pijpen in een zwelkast achter het hoofdwerk werden geplaatst. Ook zijn in 1939 door C. Verweys enkele registers gewijzigd en toegevoegd. De stemming (gelijkzwevend) is echter niet origineel. Deze aanpassing is gedaan in het kader van een grote reparatie in 1821 door Johann Caspar Friedrichs. In 1992 is het orgel opnieuw geïntoneerd door Van Vulpen. In 2014 volgde een grote schoonmaak. 

Toen de vroedschap van Woerden in december 1765 besloot dat er een nieuw orgel gebouwd moest worden, kreeg de Utrechtse orgelmaker Johann Heinrich Hartmann Bätz de opdracht toegekend. Hij voltooide het instrument, bestaande uit hoofdwerk, rugwerk en pedaal in 1768. De kas, met snijwerk van de Leidse beeldsnijder Johannes Schaddé lijkt een kopie van het wereldberoemde Müller-orgel van de Grote of St. Bavokerk te Haarlem, met uitzondering van de sterk gereduceerde pedaaltorens. Op het rugwerk staat het stadswapen van Woerden, geflankeerd door musicerende engelenfiguren. De hoofdkast wordt bekroond door een harp-spelende David, eveneens omgeven door musicerende engelen.

Er komen diverse acties waarmee u kunt helpen de restauratie mede mogelijk te maken
Voor vragen of opmerkingen kunt u contact opnemen met het College van Kerkrentmeesters, desgewenst kan het uiteraard ook met Ad van Pelt, organist van de Petruskerk.
U kunt bijdragen in de kosten door één of meer frontpijpen te 'adopteren'. Dit adopteren kan via de website www.batzorgel-petruskerk.nl
Uw bijdrage is aan te merken als een gift die aftrekbaar kan zijn voor de inkomstenbelasting. Alle personen die een orgelpijp adopteren ontvangen een uitnodiging voor het ingebruiknameconcert dat D.V. in 2019 plaatsvindt. Wij danken u hartelijk voor uw steun.
U kunt het bedrag overmaken op bankrekeningnr. NL05 FVLB 0699 9462 04 t.n.v. Hervormde Gemeente te Woerden o.v.v. 'Gift orgelpijp'.

1. Sponsor de restauratie van een frontpijp - info hierover komt op een aparte website (die nog in ontwikkeling is).
In het front van het Rugwerk zien we drie torens met 5 pijpen van de Prestant 8' (samen 15 pijpen). Verder staan er 44 kleine pijpen in acht velden (27 sprekend)
In het front van het Hoofdwerk staan drie torens met 7 pijpen van de Prestant 16' (samen 21 pijpen). Voorts 36 kleinere pijpen in zes velden (24 sprekend)
In het front van het Pedaal staan twee torens met 5 pijpen van de Prestant 8' (samen 10 pijpen). Bovendien 16 kleinere pijpen in vier velden (8 sprekend)
Totaal zien we in de acht torens 46 pijpen (die allemaal sprekend zijn). Daar omheen staan 96 kleinere pijpen in achttien velden (59 sprekend)
U kunt de restauratie sponsoren door een grote of kleinere frontpijp te sponsoren. Hoe gaat dat? Dat kunt u allemaal vinden op de website www.batzorgel-petruskerk.nl

2. Koop een cd van het Bätz-orgel waarbij de opbrengst geheel is voor de restauratie
Rondom de concerten en tijdens 'Open Petruskerk' (in juli en augustus: elke zaterdag vanaf 11.00 uur en elke woensdag vanaf 9.30 uur).
De normale prijs bedraagt € 10,- (een hoger bedrag wordt uiteraard zeer op prijs gesteld). De cd kan ook worden toegezonden. Dan zijn de kosten (incl. verzending en verpakking) € 14,-
Bij de cd behoort ook een kaart met gegevens over de opgenomen werken. U kunt de cd bestellen, door even een e-mail te sturen: http://www.advanpelt.nl/Contact.aspx

3. Bezoek de laatste concerten voor de restauratie en draag iets bij voor de restauratie

Marktconcerten
12.00 uur 

starten weer in
D.V. juni 2019


 
Zaterdagmiddagconcerten
15.00 uur

starten weer in D.V. juli 2019

Stand van de opbrengst van de actie (per 6 november 2018): € 6.000,- van de € 20.000,- gedoneerd. Dit is 30 %

                                         30 %...

Stand per 27 juni : € 1.350,- gedoneerd, ofwel 6,75 %
Stand per 19 juli : € 2.850,- gedoneerd = 14,25 %
Stand per 9 augustus : € 4.000,- gedoneerd = 20 % 
Stand per 24 september : € 5.000,- gedoneerd = 25 %
Stand per 6 november : € 6.000,- gedoneerd = 30 %

Op 2 juni was er een concert ter gelegenheid van het 250-jarig bestaan van het Bätz-orgel - door de organisten van de Petruskerk
Kees Bruggeman, orgel (2,4); Ad van Pelt, orgel (3,7,9); Annelies van Zoelen-Kuus, orgel (5); Nico van der Kooij, orgel (10); Marnix van der Ploeg, orgel (11,12); uitleg over de restauratie door orgeladviseur Peter van Dijk (8) en de begroting en sponsoractie door Wilbert van Vliet (8)

1. Opening door de voorzitter van de Algemene Kerkenraad (de heer H. de Vink)
2. Improvisatie en samenzang Psalm 150 (Geneefse melodie en de versie uit het Nieuwe Lieboek Psalm 150a)
3. Korte uitleg over orgels en kerkmuziek in de 18e eeuw
4. Georg Böhm : Vater unser in Himmelreich voor twee klavieren en pedaal
5. Johann Gottfried Walther : Twee variaties uit de Partita “Allein Gott in der Höh sei Ehr” van Johann Gottfried Walther (1738)
6. Uitleg over de (beoogde) restauratie door adviseur Peter van Dijk
7. Johann Sebastian Bach : Jesu, meine Freude (BWV Anh. 59); William Herschel : Sonate in C
8. Uitleg over de begroting en sponsoractie (door Wilbert van Vliet, ouderling-kerkrentmeester)
9. Antoine Lefébure-Wély : Sortie du Clergé après le Salut; Théodore Dubois : Offertoire en la bémol majeur (1886); 
          Pieter Vermeulen : Voorspel op "Dan zingen zij in Hem verblijd" (1936); Herman van Vliet : Koraalbewerking over Psalm 49 (1993)
10. Bert Koelewijn : Variaties over "Samen in de Naam van Jezus" (2003)
11. John Rutter : Toccata in seven (1974)
12. Improvisatie en samenzang : "U zij de glorie"

De rechter foto van het Bätz-orgel werd gemaakt door dr. J. Smelik