Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621)

Jan Pieterszoon Sweelinck werd waarschijnlijk in mei 1562 in Deventer geboren. In 1564 verhuisde de familie naar Amsterdam, alwaar vader Pieter Swibbertszoon organist werd van de Oude Kerk en in functie bleef tot zijn overlijden in 1573. Enkele jaren later, in 1577, werd de jeugdige Jan Pieterszoon benoemd tot opvolger van zijn vader, in welke functie hij werkzaam bleef tot zijn overlijden op 16 oktober 1621, in totaal ongeveer 44 jaar. Hij was beroemd tot ver over de landsgrenzen. Vanaf 1605 genoot Sweelinck alom bekendheid als pedagoog. Organisten uit de wijde omtrek kwam naar Amsterdam om bij hem orgel-, klavecimbel- en compositielessen te volgen. Onder zijn leerlingen noemen we hier de broers Andreas en Martin Düben, Peter Hasse, Heinrich Scheidemann, Paul Siefert, Melchior Schildt en ook de broers Gottfried en Samuel Scheidt.
Sweelinck is voornamelijk bekend geworden om zijn vocale composities. Hij schreef weergaloze bewerkingen over de 150 Psalmen, gepubliceerd tussen 1604 en 1621 in vier boeken. Daarnaast ook een groot aantal werken voor orgel en klavecimbel. Deze werken werden in veel gevallen door zijn leerlingen en studenten meegenomen naar het buitenland en bleven op deze manier bewaard in bibliotheken en archieven verspreid over heel europa. Circa 20 toccata’s, 25 fantasieën, 15 bewerkingen over psalmen en geestelijke liederen en 10 bewerkingen over volksliederen en dansen bleven van hem bewaard.

De complete orgel- en klavecimbelwerken, aangegeven met de SwWV-nummers 253-331 werden van 2002 tot 2012 (het Sweelinck-jaar) compleet uitgevoerd. Dat zijn 79 werken met een SwWV-nummer. 
In totaal zijn er 339 werken met een SwWV-nummer. Behalve de genoemde orgel- en klavierwerken zijn andere werken uitgevoerd. Bovendien delen uit SwWV 339. Bovendien een groot aantal werken met een betwijfelbare toeschrijving aan Sweelinck.

Jan Pieterszoon Sweelinck – 450 JAAR GELEDEN GEBOREN

Op 12 oktober 2012 werd in de Petruskerk te Woerden een Sweelinck Manifestatie gehouden. Tijdens deze uitvoering duurde enkele uren. De Sweelinck Manifestatie vormde het slotconcert van een complete uitvoering van alle klavierwerken van Sweelinck in het kader van het “Bach en Mozartfestival Woerden”. Ook alle werken met een betwijfelbare toeschrijving aan Sweelinck werden bij dit project betrokken, zodat hiermee ook muziek van tijdgenoten van Sweelinck ten gehore werd gebracht en aandacht werd gegeven aan de rol van Sweelinck als “leermeester”. De orgelwerken werden uitgevoerd door elf organisten. 
De volgende organisten verleenden medewerking aan de integrale uitvoering van de orgel- en klavierwerken van Sweelinck:
Hugo Bakker, Koos Damman, dr. Pieter Dirksen, Jacques van den Dool, Jeroen de Haan, Matthias Havingha, Bert ten Hoeve, Dirk-Jan Honing, Christiaan Ingelse, Jan Jansen, Kirsten van Os, Marieke Stoel, Henk Verhoef, Herman van Vliet, Bert Wisgerhof en Gerard de Wit

SwWV

Vocale werken
1-150    : De 150 Psalmen
151-187 : Cantiones Sacrae
188-192 : Geestelijke werken
193-200 : Canons
201-218 : Chansons (1594)
219-245 : Rimes (1612)
246-252 : Wereldlijke werken

Instrumentale werken
253-281 : Fantasia’s
282-298 : Toccata’s
299-316 : Koraalvariaties
317-331 : Lied- en dansvariaties
332-338 : Luitwerken

339 : Compositions Regeln

Jan Pieterszoon Sweelinck

De complete klavierwerken van Sweelinck, drie gangbare edities, met jaar van uitvoering en naam van de organist.

Editie 1: Uitgave van de VNM (Leonhardt)
Editie 2: Breidtkopf editie (Dirksen)
Editie 3: Bärenreiter editie (Rampe)

SwWVWerk123JaarOrganist
Fantasia’s
253Fantasia C1 – auf die Manier eines EchoI.13II.14P 112012Arie Hardijzer
254Fantasia C2 [auf die Manier eines Echo]I.14II.1P 102007Koos Damman
255Fantasia C3 [auf die manier eines Echo]II.15P 132008Pieter Dirksen
256Fantasia C4 / Fantasia ut sol fa mi [J. Bull?]I.33II.2P 242012Ad van Pelt
257Fantasia C5I.36II.16P 252012Marco Goud
258Fantasia d1 – CromaticaI.1II.3P 12004Jan Jansen
Fantasia [J. Bull] – Variante SwWV 258I.1aP 1a2012Ad van Pelt
259Fantasia d2I.2II.4P 22012Henk Verhoef
260Fantasia d3 – EchoI.11II.5P 82009Koos Damman
261Fantasia d4 – EchoI.34II.6P 122014Nico van der Kooij
Fantasia. D.P 14 II.12012Ad van Pelt
262Fantasia d5I.37II.17P 182009Ad van Pelt
263Fantasia F1 – Ut re mi fa sol la [Hexachord]I.5II.7P 62006Dirk-Jan Honing
264Fantasia F2II.18P 262012Arie Schüller
265Fantasia F3 – Fantasia mit BindungenI.27II.19P 72012Marco Goud
265bPraeludium Pedaliter [Variante]I.27aII.25P 7a2012Sander Booij
266Fantasia G1I.6II.8P 14
II.2
2012Ad van Pelt
267Fantasia G2 [- 2.3.4. vocem]I.9II.9P 152012Han Siemons
268Fantasia G3 [als ‘Fuga’ überliefert]I.38II.20P 222009Ad van Pelt
269Fantasia G4 [- 2.3.4. vocem] – J. Bull?II.102012Ad van Pelt
270Fantasia g1 – ContrariaI.3II.11P 32008Pieter Dirksen
271Fantasia g2I.8II.21P 42010Henk Verhoef
272
273
274
Fantasia g3
Fantasia a1 [- ‘B-A-C-H’]
Fantasia a2 – 2.3.4 vocem [anoniem]
I.10
I.4
I.32
II.12
II.13
II.22
P 5
P 16
P 27
2004
2008
2011
Ad van Pelt
Marieke Stoel
Ad van Pelt
275Fantasia a3 – auf die Manier eines EchoI.12II.23P 92012Hugo Bakker
276
Fantasia a4 – nur Thema erhalten
[= Fantazia op de Fuga van M: Jan Pietersn.
[fecit Dr. Bull 1621 15. Decemb.]







2012

Ad van Pelt
277
278
279
Ricercare d1
Ricercare d2
Ricercare d3
I.35
I.39
I.40
II.27
II.28
II.29
P 19
P 20
P 21
2012
2012
2012
Kees Bruggeman
Koos Damman
Kees Bruggeman
280Ricercare a1I.7II.24P 172006Christiaan Ingelse
281Capriccio a1I.29II.26P 232012Koos Damman

Fantasia
Fantasia D
Fantasia D
II.1
blz.86
blz.90
blz.92

2012
2012
2012

Ad van Pelt
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Toccata’s
282



283
Toccata C1 / Toccata
Toccata in C / Fantazie [Variante SwWV 282]
Tocata
Praeamublum C [Kurzfassung SwWV 282]
Toccata C2
I.19
I.19a


I.20
I.1


Anh.1
I.11
T 10
T 10a
T 10b
I.2
blz.48
T 11
2006
2011
2012
2010
2011
Ad van Pelt
Koos Damman
Ad van Pelt
Marco Goud
Gerard de Wit
284
285
286

Toccata C3 / Toccata 5 toni
Toccata d1 [Hassler/Merulo?]
Toccata d2 / Toccata primi toni
Toccata de Primo tono
Fuga decima
I.25
I.31
I.15

I.9
I.14
I.5

T 12
T 13
T 1
T 1a
T 1b
2004
2008
2012
2012
2010
Ad van Pelt
Koos Damman
Arie Schüller
Ad van Pelt
Ad van Pelt
287Toccata d3 / Toccata primi toni [Scheidt?]I.16T 152007Ad van Pelt
288

289
290
Toccata G1 / Tocata
Toccata [Variante SwWV 288]
Toccata G2 / Toccata à 3
Toccata G3 / Toccata
I.18
I.18a
I.23
I.26
I.8

I.12
I.10
T 5

T 6
T 18
2012
2012
2006
2004
Gerard de Wit
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Ad van Pelt
291
292
293
294
295
Toccata G4 / Toccata
Toccata g1 / Toccata 2di Toni
Toccata g2 / Toccata 2di Toni
Toccata g3 / Toccata 2di Toni [Fragment]
Toccata g4 / Tocata [J. Hassler?]

I.21
I.22
I.28
I.30
I.17
I.3
I.2
I.4
I.15
T 17
T 3
T 2
T 4
T 14
2007
2006
2007
2007
2010
Bert ten Hoeve
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Marco Goud
296

Toccata a1 / Toccata 9. Toni
Toccata del Nono tono
Fuga undecima
I.17

I.6

T 7
T 7a
T 7b
2012
2012
2012
Jos Moeke
Ad van Pelt
Ad van Pelt
297

Toccata a2 / Toccata Noni toni / Tocata
Praeludium Toccata [alternative Fassung]
I.16

I.7
I.7a
T 8
T 8a
T 8b
2012
2012
2012
Gerard de Wit
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Toccata
Toc[cata]: 4Ti: Ton[i]
T 8c2012Wilbert den Hertog
298Toccata a3 / Toccata à 4 Voc.I.24I.13T 92009Marco Goud
Toccata / Quarti toni Fantasia
[Variante SwWV 298]
I.24aT 9a2012Ad van Pelt
Toccata a 3T 162010Ad van Pelt

Fantasia D
Fantasia D
I.2
blz.44
blz.46

2012
2012

Ad van Pelt
Geestelijke variatiewerken
299Allein Gott in der Höh sei Ehr (var. 1-4)II.1III.8C 12010Ad van Pelt
var. 5 en 6 (Andreas Düben)
var. 7 (Martin Düben)
2011
2011
Jeroen de Haan
var. 8 en 9 (Martin Düben ?)
var. 10 en 11 (Peter Hasse)
2012
2012
Ad van Pelt
var. 12 en 13 (Gottfried Scheidt)
var. 14 (Gottfried Scheidt ?)
2012
2012
Wilbert den Hertog
 var. 15, 16 en 17 (Anonymus)  2012Arie Hardijzer
300
301
302
303
304
Allein zu Dir, Herr Jesu Christ
Christ qui lux es et dies
Da pacem Domine in diebus nostris
Erbarm dich mein, o Herre Gott
Herzlich lieb hab ich dich, o Herr
II.2
II.3
II.4
II.5
II.14
III.9
III.1
III.2
III.3
C 2
C 3
C 4
C 5
C 13
2011
2011
2012
2012
2012
Ad van Pelt
Jacques v.d. Dool
Gerard de Wit
Jos Moeke
Marnix van der Ploeg
305
306
307
308
Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ
Jesus Christus unser Heiland
Nun freut euch, lieben Christen g’mein
O God, die du ons Vader bist
II.6

II.7

III.4
III.13
III.5
III.14
C 6
C 16
C 7
C 17
2012
2011
2003
2009
Gerard de Wit
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Marco Goud
309
309a
Onse Vader in Hemelrijck
/ Vater unser im Himmelreich
II.9
II.15
C 15
C 14
2012
2012
Ad van Pelt
310
311
312
313
Psalm 23 Mein Hüter und mein Hirt
Psalm 36
Psalm 60
Psalm 116

II.10
II.16
II.11
III.15
III.11
III.16
III.12
C 18
C 8
C 19
C 9
2004
2004
2009
2008
Ad van Pelt
Kees Bruggeman
Ad van Pelt
Ad van Pelt
314
314a
315
Psalm 140
Die 10 Gebot Gottes
Puer nobis nascitur
II.12

II.8
III.6
III.10
IV.5
C 10
C 10a
C 11
2003
2010
2003
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Ad van Pelt
316Wij gelooven in een God alleyne 
/ Wir glauben all an einen Gott
II.13
/2-4
III.7C 122008Pieter Dirksen
Wereldlijke variatiewerken
317
318
319
320
321
Alemande de chapelle
Almande Gratie
/ More palatino
Balleth del Granduca [Scheidt?]
Engelse Fortuyn
/ Von der Fortuna werd ich getrieben
Est-ce Mars

III.7
III.1
III.2
III.3
IV.13
IV.8
IV.14
IV.12
IV.1
V 11
V 15
V 1
V 10
V 2
2005
2005
2011
2003
2006
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Ad van Pelt
322
323
324
325
326
Ick voer al over Rijn
Malle Sijmen
Mein junges Leben hat ein End
Onder een Linde groen
/ Unter der Linden grune
Passomeza [Scheidt?]
III.4
III.5
III.6
III.8
III.13
IV.2
IV.15
IV.3
IV.7
IV.16
V 3
V 13
V 4
V 9
V 14
2005
2004
2005
2002
2007
Kirsten van Os
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Ad van Pelt
327

328
329
330
Pavana Hispanica
Paduana Hispania
Paduana Lachrymae
/ Pavana Lachrymae [naar Dowland]
Pavana Philippi [naar Peter Philips]
Poolse almande Soll es sein
III.9

III.10
III.11
III.12
IV.10

IV.11
IV.4
IV.6
V 6a
V 6b
V 5
V 7
V 8
2002
2012
2006
2012
2012
Matthias Havingha
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Marnix van der Ploeg
Ad van Pelt
331Vluchtige nimph
/ Windeken daer het bosch af drilt
IV.9V 162005Koos Damman
Bergamasca V 122012Ad van Pelt

Die flichtig Nimphae [Anonymus]
Niederländisch liedgen [Anonymus]
Ballet [Anonymus]
IV.2
blz.34
blz.38
blz.46

2012
2012
2012

Sander Booij
Sander Booij
Ad van Pelt
Vroeger aan Sweelinck toegeschreven
Met het nummer in de Dover-editie
 Fantasia in C [J. Bull – 2e versie]
Ach Gott vom Himmel sieh darein
Allein zu dir, Herr Jesu Christ
Dies sind die heilgen zehn Gebot
Durch Adams Fall ist ganz verderbt
 13
34
36
39
40
2012
2012
2010
2012
2012
Warno Ruting
Wilbert den Hertog
Marco Goud
Warno Ruting
Warno Ruting
 Es ist das Heil uns kommen her
Es spricht der Unweisen Mund wohl
Herr Christ der einig Gottes Sohn
 42
43
44
2012
2012
2012
Warno Ruting
Wilbert den Hertog
Sander Booij
Nun freut euch, lieben Christen gemein472010Ad van Pelt
Nun komm der Heiden Heiland492006Herman van Vliet
 O lux beata trinitas [Scheidemann]502012Warno Ruting
Psalm 42 [Speuy]552010Marco Goud
Wie schön leuchtet der MorgensternIII.2
blz.67
2012Jos Moeke
Wir glauben all an einen Gott (var. 1)II.13
/1
III.2
blz.78
2008Jacques v.d. Dool
Wo Gott der Herr nicht bei uns hält572010Ad van Pelt

Overige werken uitgevoerd tijdens het Bachfestival Woerden

SwWVWerkJaarMusici
 Pseaumes de David – SwWV 1-150
– Cinquante Pseaumes de David (1604)
– Livre second des Pseaumes de David (1613)
– Livre troisiève des Psaumes de David (1614)
– Livre quatrième des Pseaumes de David (1621)
  
23Pseaume 23 “Mon Dieu me paist sous sa puissance”2009Ev.-Lutherse Cantorij
o.l.v. Jeroen de Haan

90
Pseaume 90 “Tu as esté, Seigneur”2011Woerdens Kamerkoor
o.l.v. Willem Blonk
96Pseaume 96 “Chantez à Dieu chanson nouvelle”2008zie SwWV 23
100Pseaume 100 “Vous tous qui la terre habitez” {intavolatie
door Gert Oost} [Musica Pro Organo II, blz. 23}
  
Cantiones Sacrae (1619) – WV 151-187
158Cantate Domino canticum novum2011zie SwWV 23
163Hodie Christus natus est2007zie SwWV 23
170De Profundis clamavi ad te Domini (Psalm 130)2008Capella Augustini o.l.v.
Rutger Mauritz
Ad van Pelt, orgel
Motetten – SwWV 188-192
Canons – SwWV 193-200
193Canon a 3 (Ave Maris Stella) [Breitkopf III/17]2007Bert ten Hoeve, orgel
195Miserere mei (Psalm 51)2008Capella Augustini o.l.v.
Rutger Mauritz
196Canon über “O Mensch, bewein”
[Musica pro Organo I, blz. 21]
2012Ad van Pelt, orgel
Chansons – SwWV 201-218
Rimes Françoises et Italiennes (1612) – SwWV 219-245
223Voicy du gay Printemps à 2
2010
Marjolein de Graaff, sopraan
Jurriaan Groottes, bas
Ad van Pelt, orgel
224
225
Marchans qui traversez à 2
Liquide perle Amor à 2
2007
2007
Bert ten Hoeve, orgel
226Io mi son giovinetta à 22010zie SwWV 223
229Garrula rondinella à 22007Ad van Pelt, orgel
Diverse wereldlijke werken – SwWV 246-252
Werken voor luit – SwWV 332-338
332
333
334
Psalm 5 [VNM III/14]
Psalm 23 [VNM III/15]
Psalm 23 [VNM III/16]
2008
2008
2008
Ad van Pelt, orgel
335
336
337
Courante in d [VNM III/17]
Volte in g [VNM III/18]
Volte in g [VNM III/19]
2004
2004
2004
Dijon Groenleer, gitaar
338Volte in g [VNM III/20]2008Ad van Pelt, orgel
Delen uit Compositions Regeln – SwWV 339
339Dubbelcanon tegen de melodie van Psalm 140
[Musica Pro Organo II, blz. 12]
2012Kees Bruggeman
339Canonische variaties “Veni Creator Spiritus”
[Musica Pro Organo II, blz. 14]
2012Ad van Pelt