Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621)

Jan Pieterszoon Sweelinck werd waarschijnlijk in mei 1562 in Deventer geboren. In 1564 verhuisde de familie naar Amsterdam, alwaar vader Pieter Swibbertszoon organist werd van de Oude Kerk en in functie bleef tot zijn overlijden in 1573. Enkele jaren later, in 1577, werd de jeugdige Jan Pieterszoon benoemd tot opvolger van zijn vader, in welke functie hij werkzaam bleef tot zijn overlijden op 16 oktober 1621, in totaal ongeveer 44 jaar. Hij was beroemd tot ver over de landsgrenzen. Vanaf 1605 genoot Sweelinck alom bekendheid als pedagoog. Organisten uit de wijde omtrek kwam naar Amsterdam om bij hem orgel-, klavecimbel- en compositielessen te volgen. Onder zijn leerlingen noemen we hier de broers Andreas en Martin Düben, Peter Hasse, Heinrich Scheidemann, Paul Siefert, Melchior Schildt en ook de broers Gottfried en Samuel Scheidt.
Sweelinck is voornamelijk bekend geworden om zijn vocale composities. Hij schreef weergaloze bewerkingen over de 150 Psalmen, gepubliceerd tussen 1604 en 1621 in vier boeken. Daarnaast ook een groot aantal werken voor orgel en klavecimbel. Deze werken werden in veel gevallen door zijn leerlingen en studenten meegenomen naar het buitenland en bleven op deze manier bewaard in bibliotheken en archieven verspreid over heel europa. Circa 20 toccata’s, 25 fantasieën, 15 bewerkingen over psalmen en geestelijke liederen en 10 bewerkingen over volksliederen en dansen bleven van hem bewaard.

De complete orgel- en klavecimbelwerken, aangegeven met de SwWV-nummers 253-331 werden van 2002 tot 2012 (het Sweelinck-jaar) compleet uitgevoerd. Dat zijn 79 werken met een SwWV-nummer. 
In totaal zijn er 339 werken met een SwWV-nummer. Behalve de genoemde orgel- en klavierwerken zijn andere werken uitgevoerd. Bovendien delen uit SwWV 339. Bovendien een groot aantal werken met een betwijfelbare toeschrijving aan Sweelinck.

Jan Pieterszoon Sweelinck
In 2021
: 400 JAAR GELEDEN OVERLEDEN
In 2012 : 450 JAAR GELEDEN GEBOREN

Op 12 oktober 2012 werd in de Petruskerk te Woerden een Sweelinck Manifestatie gehouden. Deze uitvoering duurde enkele uren. De Sweelinck Manifestatie vormde het slotconcert van een complete uitvoering van alle klavierwerken van Sweelinck in het kader van het “Bach en Mozartfestival Woerden”. Ook alle werken met een betwijfelbare toeschrijving aan Sweelinck werden bij dit project betrokken, zodat hiermee ook muziek van tijdgenoten van Sweelinck ten gehore werd gebracht en aandacht werd gegeven aan de rol van Sweelinck als “leermeester”. De orgelwerken werden uitgevoerd door elf organisten. 
De volgende organisten verleenden medewerking aan de integrale uitvoering van de orgel- en klavierwerken van Sweelinck:
Hugo Bakker, Koos Damman, dr. Pieter Dirksen, Jacques van den Dool, Jeroen de Haan, Matthias Havingha, Bert ten Hoeve, Dirk-Jan Honing, Christiaan Ingelse, Jan Jansen, Kirsten van Os, Marieke Stoel, Henk Verhoef, Herman van Vliet, Bert Wisgerhof en Gerard de Wit

SwWV = Sweelinck Werke Verzeichnis

Vocale werken
1-150    : De 150 Psalmen
151-187 : Cantiones Sacrae
188-192 : Geestelijke werken
193-200 : Canons
201-218 : Chansons (1594)
219-245 : Rimes (1612)
246-252 : Wereldlijke werken

Instrumentale werken
253-281 : Fantasia’s
282-298 : Toccata’s
299-316 : Koraalvariaties
317-331 : Lied- en dansvariaties
332-338 : Luitwerken

339 : Compositions Regeln

Jan Pieterszoon Sweelinck

De complete klavierwerken van Sweelinck, drie gangbare edities, met jaar van uitvoering en naam van de organist.

Editie 1: Uitgave van de VNM – Gustav Leonhardt
Editie 2: Breidtkopf editie – Pieter Dirksen
Editie 3: Bärenreiter editie – Siegbert Rampe

SwWVWerk123JaarOrganist
Fantasia’s
253Fantasia C1 – auf die Manier eines EchoI.13II.14P 112012Arie Hardijzer
254Fantasia C2 [auf die Manier eines Echo]I.14II.1P 102007Koos Damman
255Fantasia C3 [auf die manier eines Echo]II.15P 132008Pieter Dirksen
256Fantasia C4 / Fantasia ut sol fa mi
[J. Bull?]
I.33II.2P 242012Ad van Pelt
257Fantasia C5I.36II.16P 252012Marco Goud
258Fantasia d1 – CromaticaI.1II.3P 12004Jan Jansen
Fantasia [J. Bull] – Variante SwWV 258I.1aP 1a2012Ad van Pelt
259Fantasia d2I.2II.4P 22012Henk Verhoef
260Fantasia d3 – EchoI.11II.5P 82009Koos Damman
261Fantasia d4 – EchoI.34II.6P 122014Nico van der Kooij
Fantasia. D.P 14
II.1
2012Ad van Pelt
262Fantasia d5I.37II.17P 182009Ad van Pelt
263Fantasia F1
– Ut re mi fa sol la [Hexachord]
I.5II.7P 62006Dirk-Jan Honing
264Fantasia F2II.18P 262012Arie Schüller
265Fantasia F3 – Fantasia mit BindungenI.27II.19P 72012Marco Goud
265bPraeludium Pedaliter [Variante]I.27aII.25P 7a2012Sander Booij
266Fantasia G1I.6II.8P 14
II.2
2012Ad van Pelt
267Fantasia G2 [2.3.4. vocem]I.9II.9P 152012Han Siemons
268Fantasia G3 [als ‘Fuga’ überliefert]I.38II.20P 222009Ad van Pelt
269Fantasia G4 [2.3.4. vocem] – J. Bull?II.102012Ad van Pelt
270Fantasia g1 – ContrariaI.3II.11P 32008Pieter Dirksen
271Fantasia g2I.8II.21P 42010Henk Verhoef
272Fantasia g3I.10II.12P 52004Ad van Pelt
273Fantasia a1 [‘B-A-C-H’]I.4II.13P 162008Marieke Stoel
274Fantasia a2 – 2.3.4 vocem [anoniem]I.32II.22P 272011Ad van Pelt
275Fantasia a3 – auf die Manier eines EchoI.12II.23P 92012Hugo Bakker
276Fantasia a4 – nur Thema erhalten
[= Fantazia op de Fuga 
van M: Jan Pietersn.
[fecit Dr. Bull 1621 15. Decemb.]
2012Ad van Pelt
277Ricercare d1I.35II.27P 192012Kees Bruggeman
278Ricercare d2I.39II.28P 202012Koos Damman
279Ricercare d3I.40II.29P 212012Kees Bruggeman
280Ricercare a1I.7II.24P 172006Christiaan Ingelse
281Capriccio a1I.29II.26P 232012Koos Damman
FantasiaII.1
blz.86
2012Ad van Pelt
Fantasia DII.1
blz.90
2012Ad van Pelt
Fantasia DII.1
blz.92
2012Ad van Pelt
Toccata’s
282Toccata C1 / ToccataI.19I.1T 102006Ad van Pelt
Toccata in C
/ Fantazie [Variante SwWV 282]
I.19aT 10a2011Koos Damman
Tocata (met één c!)T 10b2012Ad van Pelt
Praeambulum C
[Kurzfassung SwWV 282]
Anh.1I.2
blz.48
2010Marco Goud
283Toccata C2I.20I.11T 112011Gerard de Wit
284Toccata C3 / Toccata 5 toniI.25I.9T 122004Ad van Pelt
285Toccata d1 [Hassler/Merulo?]I.31I.14T 132008Koos Damman
286Toccata d2 / Toccata primi toniI.15I.5T 12012Arie Schüller
Toccata de Primo tonoT 1a2012Ad van Pelt
Fuga decimaT 1b2010Ad van Pelt
287Toccata d3 / Toccata primi toni
[Scheidt?]
I.16T 152007Ad van Pelt
288Toccata G1 / TocataI.18I.8T 52012Gerard de Wit
Toccata [Variante SwWV 288]I.18a2012Ad van Pelt
289Toccata G2 / Toccata à 3I.23I.12T 62006Ad van Pelt
290Toccata G3 / ToccataI.26I.10T 182004Ad van Pelt
291Toccata G4 / ToccataI.17T 172007Bert ten Hoeve
292Toccata g1 / Toccata 2di ToniI.21I.3T 32006Ad van Pelt
293Toccata g2 / Toccata 2di ToniI.22I.2T 22007Ad van Pelt
294Toccata g3 / Toccata 2di Toni [Fragment]I.28I.4T 42007Ad van Pelt
295Toccata g4 / Tocata [J. Hassler?]I.30I.15T 142010Marco Goud
296Toccata a1 / Toccata 9. ToniI.17I.6T 72012Jos Moeke
Toccata del Nono tonoT 7a2012Ad van Pelt
Fuga undecimaT 7b2012Ad van Pelt
297Toccata a2 / Toccata Noni toni / TocataI.16I.7T 82012Gerard de Wit
Praeludium Toccata 
[alternative Fassung]
I.7aT 8a2012Ad van Pelt
ToccataT 8b2012Ad van Pelt
Toc[cata]: 4Ti: Ton[i]T 8c2012Wilbert den Hertog
298Toccata a3 / Toccata à 4 Voc.I.24I.13T 92009Marco Goud
Toccata / Quarti toni Fantasia
[Variante SwWV 298]
I.24aT 9a2012Ad van Pelt
Toccata a 3T 162010Ad van Pelt
Fantasia DI.2
blz.44
2012Ad van Pelt
Fantasia DI.2
blz.46
2012Ad van Pelt
Geestelijke variatiewerken
299Allein Gott in der Höh sei Ehr (var. 1-4)II.1III.8C 12010Ad van Pelt
var. 5 en 6 (Andreas Düben)C 12011Jeroen de Haan
var. 7 (Martin Düben)C 12011Jeroen de Haan
var. 8 en 9 (Martin Düben ?)C 12012Ad van Pelt
var. 10 en 11 (Peter Hasse)C 12012Ad van Pelt
var. 12 en 13 (Gottfried Scheidt)C 12012Wilbert den Hertog
var. 14 (Gottfried Scheidt ?)C 12012Wilbert den Hertog
 var. 15, 16 en 17 (Anonymus) – –C 12012Arie Hardijzer
300Allein zu Dir, Herr Jesu ChristII.2III.9C 22011Ad van Pelt
301Christ qui lux es et diesII.3III.1C 32011Jacques v.d. Dool
302Da pacem Domine in diebus nostrisII.4III.2C 42012Gerard de Wit
303Erbarm dich mein, o Herre GottII.5III.3C 52012Jos Moeke
304Herzlich lieb hab ich dich, o HerrII.14C 132012Marnix van der Ploeg
305Ich ruf zu dir, Herr Jesu ChristII.6III.4C 62012Gerard de Wit
306Jesus Christus unser HeilandIII.13C 162011Ad van Pelt
307Nun freut euch, lieben Christen g’meinII.7III.5C 72003Ad van Pelt
308O God, die du ons Vader bistIII.14C 172009Marco Goud
309Onse Vader in Hemelrijck
/ Vater unser im Himmelreich
II.9C 152012Ad van Pelt
309aOnse Vader in Hemelrijck
/ Vater unser im Himmelreich
II.15C 142012Ad van Pelt
310Psalm 23 Mein Hüter und mein HirtIII.15C 182004Ad van Pelt
311Psalm 36II.10III.11C 82004Kees Bruggeman
312Psalm 60II.16III.16C 192009Ad van Pelt
313Psalm 116II.11III.12C 92008Ad van Pelt
314Psalm 140II.12III.6C 102003Ad van Pelt
314aDie 10 Gebot GottesIII.10C 10a2010Ad van Pelt
315Puer nobis nasciturII.8IV.5C 112003Ad van Pelt
316Wij gelooven in een God alleyne 
/ Wir glauben all an einen Gott
II.13
/2-4
III.7C 122008Pieter Dirksen
Wereldlijke variatiewerken
317Alemande de chapelleIV.13V 112005Ad van Pelt
318Almande Gratie / More palatinoIII.7IV.8V 152005Ad van Pelt
319Balleth del Granduca [Scheidt?]III.1IV.14V 12011Ad van Pelt
320Engelse Fortuyn
/ Von der Fortuna werd ich getrieben
III.2IV.12V 102003Ad van Pelt
321Est-ce MarsIII.3IV.1V 22006Ad van Pelt
322Ick voer al over RijnIII.4IV.2V 32005Kirsten van Os
323Malle SijmenIII.5IV.15V 132004Ad van Pelt
324Mein junges Leben hat ein EndIII.6IV.3V 42005Ad van Pelt
325Onder een Linde groen
/ Unter der Linden grune
III.8IV.7V 92002Ad van Pelt
326Passomeza [Scheidt?]III.13IV.16V 142007Ad van Pelt
327Pavana HispanicaIII.9IV.10V 6a2002Matthias Havingha
Paduana HispaniaV 6b2012Ad van Pelt
328Paduana Lachrymae
/ Pavana Lachrymae [naar Dowland]
III.10IV.11V 52006Ad van Pelt
329Pavana Philippi [naar Peter Philips]III.11IV.4V 72012Marnix van der Ploeg
330Poolse almande Soll es seinIII.12IV.6V 82012Ad van Pelt
331Vluchtige nimph
/ Windeken daer het bosch af drilt
IV.9V 162005Koos Damman
Bergamasca –V 122012Ad van Pelt
Die flichtig Nimphae [Anonymus]IV.2
blz.34
2012Sander Booij
Niederländisch liedgen [Anonymus]IV.2
blz.38
2012Sander Booij
Ballet [Anonymus]IV.2
blz.46
2012Ad van Pelt
Vroeger aan Sweelinck toegeschreven
Met het nummer in de Dover-editie
Fantasia in C [J. Bull – 2e versie]132012Warno Ruting
Ach Gott vom Himmel sieh darein342012Wilbert den Hertog
Allein zu dir, Herr Jesu Christ362010Marco Goud
Dies sind die heilgen zehn Gebot392012Warno Ruting
 Durch Adams Fall ist ganz verderbt –402012Warno Ruting
Es ist das Heil uns kommen her422012Warno Ruting
Es spricht der Unweisen Mund wohl432012Wilbert den Hertog
 Herr Christ der einig Gottes Sohn –442012Sander Booij
Nun freut euch, lieben Christen gemein472010Ad van Pelt
Nun komm der Heiden Heiland492006Herman van Vliet
 O lux beata trinitas [Scheidemann]502012Warno Ruting
Psalm 42 [Speuy]552010Marco Goud
Wie schön leuchtet der MorgensternIII.2
blz.67
2012Jos Moeke
Wir glauben all an einen Gott (var. 1)II.13
/1
III.2
blz.78
2008Jacques v.d. Dool
Wo Gott der Herr nicht bei uns hält572010Ad van Pelt

Overige werken uitgevoerd tijdens het Bachfestival Woerden

SwWVWerkJaarMusici
 Pseaumes de David – SwWV 1-150
– Cinquante Pseaumes de David (1604)
– Livre second des Pseaumes de David (1613)
– Livre troisiève des Psaumes de David (1614)
– Livre quatrième des Pseaumes de David (1621)
  
23Pseaume 23
“Mon Dieu me paist sous sa puissance”
2009Ev.-Lutherse Cantorij
o.l.v. Jeroen de Haan
90Pseaume 90 “Tu as esté, Seigneur”2011Woerdens Kamerkoor
o.l.v. Willem Blonk
96Pseaume 96 “Chantez à Dieu chanson nouvelle”2008Ev.-Lutherse Cantorij
o.l.v. Jeroen de Haan
100Pseaume 100 “Vous tous qui la terre habitez”
{intavolatie door Gert Oost}
[Musica Pro Organo II, blz. 23}
 .. ..
Cantiones Sacrae (1619) – SwWV 151-187
158Cantate Domino canticum novum2011Ev.-Lutherse Cantorij
o.l.v. Jeroen de Haan
163Hodie Christus natus est2007Ev.-Lutherse Cantorij
o.l.v. Jeroen de Haan
170De Profundis clamavi ad te Domini (Psalm 130)2008Capella Augustini
o.l.v. Rutger Mauritz
Ad van Pelt, orgel
Motetten – SwWV 188-192
Canons – SwWV 193-200
193Canon a 3 (Ave Maris Stella) [Breitkopf III/17]2007Bert ten Hoeve, orgel
195Miserere mei (Psalm 51)2008Capella Augustini
o.l.v. Rutger Mauritz
196Canon über “O Mensch, bewein”
[Musica pro Organo I, blz. 21]
2012Ad van Pelt, orgel
Chansons – SwWV 201-218
Rimes Françoises et Italiennes (1612) 
– SwWV 219-245
223Voicy du gay Printemps à 22010Marjolein de Graaff, sopraan
Jurriaan Groottes, bas
Ad van Pelt, orgel
224Marchans qui traversez à 22007Bertten Hoeve, orgel
225Liquide perle Amor à 22007Bert ten Hoeve, orgel
226Io mi son giovinetta à 22010Marjolein de Graaff, sopraan
Jurriaan Groottes, bas
Ad van Pelt, orgel
229Garrula rondinella à 22007Ad van Pelt, orgel
Diverse wereldlijke werken – SwWV 246-252
Werken voor luit – SwWV 332-338
332Psalm 5 [VNM III/14]2008Ad van Pelt, orgel
333Psalm 23 [VNM III/15]2008Ad van Pelt, orgel
334Psalm 23 [VNM III/16]2008Ad van Pelt, orgel
335Courante in d [VNM III/17]2004Dijon Groenleer, gitaar
336Volte in g [VNM III/18]2004Dijon Groenleer, gitaar
337Volte in g [VNM III/19]2004Dijon Groenleer, gitaar
338Volte in g [VNM III/20]2008Ad van Pelt, orgel
Compositions Regeln – SwWV 339
Hieruit enkele delen:
339Dubbelcanon tegen de melodie van Psalm 140
[Musica Pro Organo II, blz. 12]
2012Kees Bruggeman
339Canonische variaties “Veni Creator Spiritus”
[Musica Pro Organo II, blz. 14]
2012Ad van Pelt