Johannes Brahms (1833-1897)

De grote Duitse componist Brahms werd in 1833 in Hamburg geboren. Hij overleed te Wenen in 1897. Hij schreef 122 werken mét en 38 werken zonder opusnummer. De werken van deze laatste groep worden ingedeeld in een lijst met “Werke ohne Opuszahl” (afkorting: WoO).
Voor orgel schreef Brahms in de jaren 1856 tot 1858 vier Werke ohne Opuszahl. Hiervan herschreef hij de “Fuga in As” in 1864 en voegde hij in 1882 een fuga aan het koraalvoorspel “O Traurigkeit, o Herzeleid” toe.
De “Elf Choralvorspiele” opus 122 vormen zijn laatste composities. Het zijn vrij korte bewerkingen van koraalmelodieën met merendeels teksten over passie en sterven. Brahms schreef deze ernstige, diep bewogen koralen in mei en juni 1896, vlak na het overlijden van zijn meest dierbare vriendin, Clara Schumann, de echtgenote van de componist Robert Schumann.
Ter herdenking van het 100-ste sterfjaar van Johannes Brahms werden zijn complete orgelwerken in 1997 uitgevoerd in een speciaal “Brahms-Bruhns Festival Woerden 1997”, de eerste jaargang van het “Bachfestival Woerden”.
Tot nu toe zijn de volgende opusnummers volledig uitgevoerd: opus 2, 13, 22, 24, 30, 38, 45, 52, 74, 91, 103, 110, 114, 119, 121 en 122. Dat zijn 16 volledige opusnummers, ofwel ruim 13 % van alle 122 opusnummers.
Van de 38 Werke ohne Opuszahl zijn de volgende werken volledig uitgevoerd: 7-10, 20 en 23. Dat zijn 6 werken, ofwel bijna 16 % van alle 38 Werke ohne Opuszahl.
Verder zijn er delen uitgevoerd uit de volgende werken: opus 39, 47, 49, 63, 86, 112, 118 en WoO 1 en 18.

De afgelopen jaren werden volgende werken van Brahms uitgevoerd (alleen de meest recente uitvoering):
9 oktober 2020 – Petruskerk – Woerden – Vier ernste Gesänge (opus 121) – Paul Keizer, bariton; Jelle Ruttenberg, piano
9 oktober 2020 – Petruskerk – Woerden – O Welt, ich muss dich lassen (opus 122, nr. 11) – Ad van Pelt, orgel
28 augustus 2019 – Petruskerk – Woerden – Herzlich tut mich verlangen (opus 122, nr. 10) – Geerten Liefting, orgel
8 juli 2018 – Opstandingskerk – Woerden – Wiegenlied (opus 49, nr. 4); Regenlied (WoO 23) – Iris Giel, sopraan; Ilona Stokvis, mezzosopraan; Annemarie de Boer, piano
23 maart 2018 – Adventskerk – Alphen aan den Rijn – Albumblatt (1853, eerste uitgave 2012) – Ad van Pelt, orgel
23 september 2017 – Petruskerk – Woerden – Herzliebster Jesu (opus 122, nr. 2) – Christiaan Ingelse, orgel
28 mei 2016 – Opstandingskerk – Woerden – Elf Zigeunerlieder (opus 103); Quartette 3-6, uit: Sechs Quartette (opus 112) – Woerdens Kamerkoor o.l.v. Willem Blonk; Frank den Herder, piano
28 mei 2016 – Opstandingskerk – Woerden – Wals nr. 4, 5, 12, 13, uit: 16 Walzer (opus 39) – Frank den Herder, piano
15 juli 2015 – Petruskerk – Woerden – Schmücke dich, o liebe Seele (opus 122.5); O Gott, du frommer Gott (opus 122, nr. 7) – Kees Bruggeman, orgel
5 april 2014 – Hervormde Kerk – Nieuwkoop – Sonate nr. 2 (opus 2); Variaties en fuga op een thema van Händel (opus 24); Vier Klavierstukken (opus 119) – Emanuel Ax, piano

Ook in 2021 komen weer werken van Brahms op het programma: 

De orgelwerken van Brahms, met de meest recente uitvoering, bovendien enkele andere werken:

Werke ohne Opuszahl

WoOWerkJaarOrganist
7Koraalvoorspel “O Traurigkeit, o Herzeleid” 
(Erste Fassung, 1858)
1997Rob Holleman
7Koraalvoorspel en fuga “O Traurigkeit, o Herzeleid” 
(Zweite Fassung, 1882)
1997Rob Holleman
8Fuga in as (Erste Fassung, 1856)1997Wilbert Berendsen
8Fuga in as (Zweite Fassung, 1864)1997Kirsten van Os
9Preludium en fuga in a (1856)1997Herman van Vliet
10Preludium en fuga in g (1857)1997Ad van Pelt

Elf Choralvorspiele (opus 122)

OpusWerkJaarOrganist
1221. Mein Jesu, der du mich
2. Herzliebster Jesu
3. O Welt, ich muß dich lassen
4. Herzlich tut mich erfreuen
5. Schmücke dich, o liebe Seele
6. O wie selig seid ihr doch, ihr Frommen
7. O Gott, du frommer Gott
8. Es ist ein Ros’ entsprungen
9. Herzlich tut mich verlangen
10. Herzlich tut mich verlangen
11. O Welt, ich muß dich lassen
1997
2017
1997
1997
2015
1997
2015
2001
2011
2019
2020
Theo Teunissen
Christiaan Ingelse
Theo Teunissen
Wilbert Berendsen
Kees Bruggeman
Theo Teunissen
Kees Bruggeman
Ad van Pelt
Ad van Pelt
Geerten Liefting
Ad van Pelt

Overige werken

OpusWerkJaarMusici
2Sonate nr. 22014Emanuel Ax, piano
13Begräbnisgesang1997Montfoortse Cantorij
o.l.v. Rob Holleman
Ad van Pelt, orgel
22Sieben Marienlieder1997Montfoortse Cantorij
o.l.v. Rob Holleman
24Variaties op een thema
van Händel
2014Emanuel Ax, piano
30Geistliches Lied2005Chr. Oratoriumkoor Woerden
o.l.v. Jurriaan Grootes
Ad van Pelt, orgel
38Cellosonate nr. 12012Mariëtte Gort, cello
Annemarie de Boer, piano
39Sechzehn Walzer
{versie piano-solo}
Wals nr. 2 in E
Wals nr. 4 in e
Wals nr. 5 in E
Wals nr. 6 in Cis
Wals nr. 12 in E
Wals nr. 13 in C


2008
2016
2016
2008
2016
2016


Gideon Bodden, beiaard
Frank den Herder, piano
Frank den Herder, piano
Gideon Bodden, beiaard
Frank den Herder, piano
Frank den Herder, piano
39Sechzehn Walzer
{piano-vierhandig}
Wals nr. 1 in B
Wals nr. 3 in gis
Wals nr. 4 in e
Wals nr. 9 in d
Wals nr. 13 in C
Wals nr. 14 in gis
Wals nr. 15 in As


1997
1997
1997
2012
1997
1997
2012


Gerrit Jan en Ad van Pelt
Gerrit Jan en Ad van Pelt
Gerrit Jan en Ad van Pelt
Selma van Olffen-Tromp en Nicole Verhoek
Frederike Nieuwe Weme en Ad van Pelt
Frederike Nieuwe Weme en Ad van Pelt
Selma van Olffen-Tromp en Nicole Verhoek
45Ein deutsches
Requiem
2008Vocaal Ensemble Multiple
Voice o.l.v. Paul de Kok
Marieke Steenhoek, sopraan
Evert Jan Nagtegaal, bariton
Wouter van Belle, vleugel
Jeroen Snijder, vleugel
47Fünf lieder
3. Sonntag

1997

Steven de Knijff, bariton
Ad van Pelt, piano
49Fünf Lieder
4. Wiegenlied

4. Wiegenlied
(versie voor 2 zangstemmen)

1997

2018

Steven de Knijff, bariton
Ad van Pelt, piano
Iris Giel, sopraan
Ilona Stokvis, mezzosopraan
Annemarie de Boer, piano
52Liebeslieder Walzer2000Mauriks Kamerkoor
o.l.v. Jos Beijer
Rob Holleman, piano
Caroline Leloux, piano
61Vier Duette
1. Die Schwestern

2012

Janneke Wezeman, sopraan
Eline van der Bijl, mezzosopraan
Ad van Pelt, piano
63Neun Lieder und Gesänge
8. O wüsst’ ich doch
den Weg zurück

1997

Marjolein Latour, sopraan
Ad van Pelt, piano
74Zwei Motette
1. Warum ist das Licht gegeben

2. O Heiland, reiss die Himmel auf

2001

2001

Chr. Oratoriumkoor Woerden
o.l.v. Jurriaan Grootes
Ev.-Lutherse Cantorij
o.l.v. Jeroen de Haan
86Sechs Lieder
2. Feldeinsamkeit

1997

Marjolein Latour, sopraan
Ad van Pelt, piano
91Zwei Gesänge2002Ilona Stokvis, sopraan
Mercedes León, altviool
Annemarie de Boer, piano
103Elf Zigeunerlieder2016Woerdens Kamerkoor
o.l.v. Willem Blonk
Frank den Herder, piano
110Drei Motetten2008Vocaal Ensemble Multiple
Voice o.l.v. Paul de Kok
112Sechs Quartette
3. Himmel strahlt so helle und klar
4. Rote Rosenknopfen
5. Brennessel steht am Wegesrand
6. Liebe Schwalbe, kleine Schwalbe
2016Woerdens Kamerkoor
o.l.v. Willem Blonk
Frank den Herder, piano
114Klarinettrio2013Nino Felbab, klarinet
Joon Ho-Shim, cello
Miloš Gouka, piano 
118Sechs Klavierstücke
2. Intermezzo in A

2012

Mirjam Groenenboom, piano
119Vier Klavierstücke2014Emanuel Ax, piano
121Vier ernste Gesänge2020Paul Keizer, bariton
Jelle Ruttenberg, piano
WoO   
121 Hongaarse dansen
Hongaarse dans nr. 5 
{piano-vierhandig}

1997

Couzijn van Leeuwen
en Ad van Pelt, piano
18Missa canonica
3. Benedictus

1997

Montfoortse Cantorij
o.l.v. Rob Holleman
20Dem dunkeln Schoss
der Heilgen Erde
2001Chr. Oratoriumkoor Woerden
o.l.v. Jurriaan Grootes
23Regenlied2018Ilona Stokvis, mezzosopraan
Annemarie de Boer, piano
Albumblatt (1853)2018Ad van Pelt, orgel