Léon Boëllmann (1862-1897)

Boëllmann werd geboren in 1862 in Ensisheim in de Elzas. Reeds op 9-jarige leeftijd werd hij aangenomen als leerling aan de Ecole Niedermeyer te Parijs. Daar werd hij leerling van Eugène Gigout en Gustave Lefèvre. In 1881 werd hij benoemd tot organist van het koororgel van de Saint-Vincent-de-Paul te Parijs. In 1887 werd hij benoemd tot organiste titulaire van het drie-klaviers Cavaillé-Coll-orgel (1852) in deze kerk. Aan deze kerk bleef hij werken tot zijn vroege dood in 1897, op 35-jarige leeftijd.
In zijn orgelwerken bewijst Boëllmann dat hij een gedegen musicus is. Zijn stijl houdt het midden tussen de symfonische en de liturgische Franse Romantiek. Zijn Suite Gotique (1895) is uiteraard zijn meest bekende werk. Maar ook zijn Heures Mystiques en zijn Deuxième Suite waren in zijn tijd baanbrekend. Hij schreef bovendien orkestwerken en kamermuziek, waaronder pianowerken en een Cellosonate (opus 40). Boëllmann schreef 40 opus-nummers.

In 10 oktober 2009 vond een Boëllmann-uitvoering plaats in de Opstandingskerk te Woerden. Hieraan deden 21 personen mee. Alle werken voor orgel en harmonium werden uitgevoerd tijdens drie concerten. Behalve het Van Leeuwen-orgel (1911) werden enkele harmoniums bespeeld, die waren geplaatst door harmonium-restaurateur Arie Schüller uit Woerden.

De uitvoering betrof in totaal een project van ruim 400 pagina’s

Als aanvulling op dit project stonden nadien nog de volgende werken van Boëllmann op het programma:
26 december 2009 – Petruskerk – Woerden – Ad van Pelt, orgel : Offertoire sur des Noëls (1882)
24 februari 2012 – Opstandingskerk – Woerden – Arie Schüller, harmonium : Prière à Notre Dame (opus 25/3),  transcription pour harmonium par Eugène Gigout

De complete werken voor orgel en harmonium van Boëllmann

De volgende organisten / harmoniuspelers verleenden medewerking aan dit project:
Ad van Pelt, André de Groen, Arie Hardijzer, Arie Schüller, Bert ten Hoeve, Couzijn van Leeuwen, Erick Versloot, Eveline M. Jansen, George Pluimakers, Gerard Zwart, Henny Oskam, Herman van Vliet, Klaas van Boggelen, Marten Nap, Piet van der Steen, René van de Hoef, Richt Bouma, Robert Hoogenboom, Tom Boer, Warno Ruting en Wilbert den Hertog

* = uitgevoerd op harmonium

Nr.JaarWerkOrganist
  BAND I – BA 8424 
11882Offertoire sur des NoëlsAd
1884Deux Petites Pièces
21. ÉlévationHerman
32. CommunionArie H.
41886OffertoireAd
1891Douze Pièces pour orgue ou piano-pédalier (opus 16)
5
6
7
1. Prélude
2. Fugue
3. Marche religieuse
Piet
Piet
Arie H.
8
9
10
4. Intermezzo
5. Carillon
6. Choral
Piet
Piet
André
11
12
13
7. Elégie
8. Premier verset de procession sur “Adoro te”
9. Deuxième verset de procession sur “Adoro te”
André
Gerard
Gerard
14
15
16
10. Canzona dans la tonalité grégorienne
11. Adagietto
12. Paraphrase sur un “Laudate Dominum”
Robert
Piet
Ad
  Band II – BA 8425 
1895Suite Gotique (opus 25)
17
18
19
20
1. Introduction – Choral
2. Menuet Gotique
3. Prière à Notre-Dame
4. Toccata
Piet
Piet
Piet
Piet
1896Deuxième Suite (opus 27)
21
22
23
24
1. Prélude pastoral
2. Allegretto con moto
3. Andantino
4. Final-Marche
Herman
Herman
Herman
Herman
Deux Esquisses
25
26
1. Lento – Allegro con moto
2. Moderato amabile
Ad
Arie H.
271890FantaisieGerard
 
1897
Band III,1 – BA 8462
Heures Mystiques (opus 29 en opus 30)
 
Entrées
28
29
30
31
32
I. Maestoso – opus 29,1
II. Lento (Entrée funèbre) – opus 29,2
III. Andante maestoso – opus 29,3
IV. Molto moderato – opus 29,4
V. Maestoso – opus 29,5
Bert
Arie S. *
Erick
Ad
George
33
34
35
36
37
 VI. Lento – opus 30,1
VII. Largamente – opus 30,2
VIII. Maestoso – opus 30,3
IX. Allegro moderato – opus 30,4
X. Largo – opus 30,5
Ad
Klaas *
Robert
Klaas *
Warno
Offertoires
38
39
40
41
42
I. Andantino – opus 29,1
II. Andante con moto – opus 29,2
III. Moderato – opus 29,3
IV. Andante religioso – opus 29,4
V. Allegro – opus 29,5
Bert
Arie S. *
George
George
George
43
44
45
46
47
 VI. Andante – opus 30,1
VII. Moderato – opus 30,2
VIII. Lento espressivo – opus 30,3
IX. Molto moderato – opus 30,4
X. Andantino – opus 30,5
Ad
Klaas *
Robert
Klaas *
Arie
48 Offertoire funèbreCouzijn
  Band III,2 – BA 8463 
Elévations
49
50
51
52
53
I. Lento – opus 29,1
II. Andantino ma non troppo – opus 29,2
III. Lento – opus 29,3
IV. Lento – opus 29,4
V. Adagio – opus 29,5
Bert
Arie S. *
Ad
Bert
Bert
54
55
56
57
58
 VI. Andante espressivo – opus 30,1
VII. Andantino – opus 30,2
VIII. Lento – opus 30,3
IX. Cantabile – opus 30,4
X. Allegretto quasi andantino – opus 30,5
Klaas *
Klaas *
Henny
Henny
Henny
Communions
59
60
61
62
63
I. Andantino – opus 29,1
II. Andantino con moto – opus 29,2
III. Andante molto – opus 29,3
IV. Adagietto – opus 29,4
V. Andantino – opus 29,5
Bert
Arie S. *
Bert
Bert
Warno
64
65
66
67
68
 VI. Adagio – opus 30,1
VII. Lento – opus 30,2
VIII. Andantino – opus 30,3
IX. Andantino – opus 30,4
X. Andante quasi Allegretto – opus 30,5
Ad
Ad
Klaas *
Ad
Klaas *
Sorties
69
70
71
72
73
I. Tempo di Marcia – opus 29,1
II. Moderato – opus 29,2
III. Allegro moderato – opus 29,3
IV. Allegro vivace – opus 29,4
V. Allegro deciso – opus 29,5
Eveline
Arie S. *
Ad
Bert
Bert
74
75
76
77
78
 VI. Allegro non troppo – opus 30,1
VII. Moderato – opus 30,2
VIII. Allegro un poco moderato – opus 30,3
IX. Lento (Sortie funèbre) – opus 30,4
X. Allegro – opus 30,5
Eveline
Klaas *
Erick
Wilbert
Couzijn
  Band III,3 – BA 8464 
50 Versets (in 21 toonsoorten)
79
80
81
82
83
1. Largo – opus 29,1
2. Andantino – opus 29,2
3. Allegro – opus 30,1
4. Lento – opus 29,3
5. Allegretto – opus 30,2
René
Couzijn
Wilbert
Tom
Klaas *
84
85
86
87
88
 6. Tempo di Minuetto – opus 29,4
7. Andante espressivo – opus 30,3
8. Lento – opus 29,5
9. Andante – opus 30,4
10. Allegro molto – opus 29,6
George
George
George
George
Bert
89
90
91
92
93
11. Allegro – opus 30,5
12. Moderato – opus 30,6
13. Allegretto – opus 29,7
14. Andantino non troppo – opus 30,7
15. Andante – opus 29,8
Robert
Klaas *
Ad
Ad
Arie S. *
94
95
96
97
98
 16. Allegretto grazioso – opus 30,8
17. Andante – opus 29,9
18. Andantino – opus 29,10
19. Allegretto cantabile – opus 30,9
20. Allegro marcato – opus 29,11
Arie S. *
Ad
Ad
Arie S. *
Arie S. *
99
100
101
102
103
21. Allegretto – opus 30,10
22. Allegretto – opus 29,12
23. Allegro un poco moderato – opus 29,13
24. Allegro vivo e leggiero – opus 30,11
25. Lento – opus 29,14
Marten
Marten
Eveline
Ad
Arie S. *
104
105
106
107
108
 26. Andantino espressivo – opus 30,12
27. Allegretto simplice – opus 29,15
28. Poco allegretto – opus 30,13
29. Allegro moderato – opus 29,16
30. Allegretto – opus 29,17
Arie S. *
Bert
Warno
Eveline
Bert
109
110
111
112
113
31. Allegro animato – opus 30,14
32. Andante marcato – opus 29,18
33. Allegro – opus 30,15
34. Allegro non troppo – opus 29,19
35. Poco animato – opus 30,16
Ad
Ad
Ad
Wilbert
Ad
114
115
116
117
118
 36. Allegro assai – opus 30,17
37. Allegretto quasi andantino – opus 29,20
38. Moderato – opus 29,21
39. Allegro – opus 30,18
40. Moderato maestoso – opus 29,22
Henny
Erick
René
Warno
Warno
119
120
121
122
123
41. Andante molto – opus 30,19
42. Poco lento – opus 29,23
43. Largamente – opus 29,24
44. Allegro grazioso – opus 30,20
45. Lento – opus 29,25
Tom
Wilbert
Eveline
René
Ad
124
125
126
127
128
 46. Allegro moderato – opus 30,21
47. Andantino – opus 29,26
48. Allegro – opus 30,22
49. Andantino non troppo – opus 29,27
50. Allegro ben marcato – opus 30,23
Ad
Ad
Ad
Ad
Erick
 1897Cinq Versets (sur le même sujet)
pour le Magnificat du 5e ton
 
129
130
131
132
133
 1. Allegro moderato
2. Andantino
3. Andante quasi allegretto
4. Moderato
5. Allegro brillante
Herman
Herman
Herman
Herman
Herman
 1897Vingt-six Versets posthumes 
134
135
136
137
1. Allegro
2. Andantino
3. Moderato
4. Allegretto
Richt
Richt
Richt
Arie S. *
138
139
140
141
5. Andantino
6. Allegro un poco moderato
7. Tempo di Minuetto
8. Allegro ben marcato
Arie S. *
Wilbert
Arie S. *
Arie S. *
142
143
144
145
146
 9. Moderato
10. Un poco agitato
11. Andante
12. Tempo di marcia / moderato
13. Allegro
Arie S. *
Arie S. *
Arie S. *
Arie S. *
Arie S. *
147
148
149
150
14. Allegro molto moderato
15. Allegro ben marcato
16. Allegro leggiero
17. Molto moderato
Arie S. *
Arie S. *
Arie S. *
Richt
151
152
153
154
18. Tempo di marcia
19. Andantino (3/4)
20. Andantino (2/4)
21. Allegro molto e ben marcato
Arie S. *
Arie S. *
Arie S. *
Arie S. *
155
156
157
158
159
 22. Lento
23. Tempo di marcia
24. Poco agitato
25. Allegretto
26. Allegro agitato
Arie S. *
Arie S. *
Arie S. *
Arie S. *
Arie S. *
  Band IV – BA 8465 
  I. Werken van Boëllmann,
gearrangeerd door tijdgenoten
 
1601895Prière à Notre Dame (opus 25/3)
transcription pour harmonium par Eugène Gigout
Arie S. *
1641897Fantaisie Dialoguée (opus 35)
transcription pour orgue par Eugène Gigout (1900)
1651896Ronde Française pour piano (opus 37)
transcription pour orgue par Gaston Choisnel (1911)
Herman
  II. Werken van andere componisten
bewerkt door Boëllmann
 
1661883Camille Saint Saëns: Marche de Synode
transcription pour orgue par Léon Boëllmann
 
1671894Vincent d’Indy : Sarabande,
extraite de la Suite dans le style ancien (opus 24)
transcription pour orgue par Léon Boëllmann
 
Werken van Boëllmann,
in een bewerking voor orgel
1895Dix Improvisations pour piano (opus 28)
transcription pour orgue par Yannick Merlin
161
162
163
1. Moderato
6. Presto
8. Andantino
Herman
Herman
Herman

Het programma van 10 oktober 2009 was als volgt:

NaamNummers
Eerste concert 
Tom Boer
Arie Schüller
Ad van Pelt
Marten Nap
Richt Bouma
André de Groen
Wilbert den Hertog
René van de Hoef
Eveline M. Jansen
Gerard Zwart
Klaas van Boggelen
Erick Versloot
11.00 uur
82, 119
29, 50, 60, 70, 93, 94, 97, 98, 103, 104, 137, 138, 140
1, 4, 16, 92, 95, 96, 102
99, 100
134, 135, 136, 150
10, 11
77, 81, 112, 120, 139
79, 116, 122
69, 74, 101, 107, 121
12, 13, 27 (= Fantaisie en la majeur)
36, 46, 55, 66, 83
30, 76, 115, 128
Tweede concert
Bert ten Hoeve
Klaas van Boggelen
Couzijn van Leeuwen
Arie Schüller
Henny Oskam
Warno Ruting
Ad van Pelt
Piet van der Steen
13.00 uur
28, 38, 49, 52, 53, 59, 61, 62, 72, 73, 88, 105, 108
34, 44, 54, 68, 75, 90
48, 78, 80
141, 142, 143, 144, 145, 146, 147, 148
56, 57, 58, 114
37, 63, 106, 117, 118
25, 31, 33, 43, 51, 64, 65, 67, 71, 91
5, 6, 8, 9, 15, 17, 18, 19, 20 (= Suite Gotique)
Derde concert
Arie Hardijzer
Arie Schüller
George Pluimakers
Robert Hoogenboom
Ad van Pelt
Herman van Vliet
15.00 uur
3, 7, 26, 47
39, 149, 151, 152, 153, 154, 155, 156, 157, 158, 159
32, 40, 41, 42, 84, 85, 86, 87
14, 35, 45, 89
109, 110, 111, 113, 123, 124, 125, 126, 127
2, 21, 22, 23, 24 (= Deuxième Suite), 129, 130,
131, 132, 133 (= Cinq Versets), 161, 162, 163, 165